अमिष त्रिपाठी - वॉर ऑफ लंका ★★★
या कथेची सुरुवात होते तिथून जिथे रावणाने सीतेचे अपहरण केले आहे आणि राम, लक्ष्मण व वानर सेना तिच्या शोधात आहेत. रावणाचे लंकेत राज्य असून त्याने सीतेला बंदी बनवले आहे. राम आपल्या सेनेसोबत समुद्र ओलांडून लंकेकडे प्रस्थान करतो. वानरसेनाप्रमुख हनुमानाचा लंकेत प्रवेश, सीतेला शोधणं आणि लंकेला जाळणं ही पुस्तकातील सुरुवातीची महत्त्वाची घटना आहे. त्यानंतर रामाच्या नेतृत्वाखाली वानर व राक्षसांमधील युद्ध रंगतं. या युद्धात विविध पात्रांचा सहभाग आहे – अंगद, जांबुवंत, सुग्रीव, विभीषण, इंद्रजीत, कुम्भकर्ण इत्यादी. राम आणि रावण यांच्यातील अंतिम संघर्ष हे पुस्तकाचं मुख्य आकर्षण ठरतं. युध्द केवळ तलवारांचा संघर्ष नसून विचार, नीती, मूल्ये आणि मानवी संघर्षांचं प्रतीक ठरतं.
पारंपरिक रामाच्या प्रतिमेपेक्षा अमिष यांचा राम अधिक मानवी आणि व्यावहारिक आहे. तो आदर्शवादी आहे, पण त्याच वेळी रणनीतीचा मास्टर आणि मानसिकदृष्ट्या खूप कणखर आहे. न्यायाच्या मार्गावर चालणारा राम जेव्हा युद्धाच्या रणभूमीत उतरतो, तेव्हा तो एक कुशल योद्धा आणि नेता म्हणून समोर येतो. या कथेतील सीता पारंपरिक "संकोची" प्रतिमेपेक्षा वेगळी आहे. तिचं अपहरण झालं असलं तरी ती अशक्त नाही. तिचा संयम, धारणा आणि मानसिक ताकद तिला सशक्त व्यक्तिमत्व देतात. ती एक रणनीतीकार आणि समजूतदार स्त्री म्हणून उभी राहते.
अमिषच्या पुस्तकातील सर्वात गुंतागुंतीचं पात्र म्हणजे रावण. तो केवळ खलनायक नाही, तर एक बुद्धिमान, शक्तिशाली, पण गर्विष्ठ राजा आहे. त्याच्या स्वभावातील दु:ख, आक्रमकता आणि आत्मगौरव यांचं मिश्रण रावणाला एका त्रासदायक, पण प्रभावी पात्रात रूपांतरित करतं. सहाय्यक पात्रांचीही मांडणी अतिशय ताकदीने करण्यात आली आहे. विशेषतः हनुमानाचं शौर्य, त्याचं भक्तिभाव आणि त्याचा रामप्रती आदर वाचकांच्या मनात घर करतो.
अमिष त्रिपाठी यांची लेखनशैली ही आधुनिक आणि सहज वाचनीय आहे. ते प्राचीन कथा आधुनिक संदर्भात गुंफून कथेला सुसंगतता देतात. या पुस्तकातही त्यांनी युद्धाचे दृश्य, रणनीती, युद्धनिती आणि मानसिक द्वंद्व यांचं तपशीलवार व ओघवत्या शैलीत वर्णन केलं आहे. युद्धाचे वर्णन करताना त्यांनी रणभूमीचे चित्रण अत्यंत दृश्यात्मक रितीने केलं आहे. विशेषतः अंतिम युद्धाचे प्रसंग, रामाच्या बाणांचा अचूक वापर, रावणाचे बलवान पण गर्विष्ठ निर्णय, हे सर्व प्रसंग वाचकाला खिळवून ठेवतात.
पुस्तकात "धर्म" म्हणजे काय? आणि "धर्मासाठी युद्ध" म्हणजे काय? यावर अमिषने सतत विचार मांडले आहेत. राम नीतीसह धर्मपालन करतो, पण त्याचा अर्थ केवळ मूर्तिपूजक धार्मिकता नाही, तर एक न्यायाधारित सामाजिक विचार आहे. रावण – जो अत्यंत ज्ञानी असूनही अध:पतनाच्या वाटेवर जातो – हे मानवतेतील अहंकाराचं प्रतीक आहे. दुसरीकडे, राम – जो आपल्या दु:खांचा स्वीकार करतो आणि त्यातून न्याय प्रस्थापित करतो – तो संयम आणि विवेकाचा आदर्श आहे. सीतेचं शक्तिमान रूप, तिचं आत्मविश्वासाचं दर्शन हे आधुनिक स्त्रीवादाच्या परिप्रेक्ष्यात विचार केलं तर फारच समर्पक वाटतं. पुस्तकाचे सर्व भाग व्यवस्थित जोडले गेले असून प्रत्येक पात्राचा प्रवास स्पष्टपणे उलगडतो. धार्मिक कथा असूनही, ती केवळ आंधळ्या श्रद्धेवर आधारित नाही. मानवी भावनांवर, न्यायनीतीवर आणि सत्तेच्या अर्थावर आधारित आहे. पुस्तक वाचताना कुठेही कंटाळा येत नाही. लयबद्ध संवाद, दृश्यात्मक वर्णनं आणि थरारक युद्ध प्रसंग यामुळे पानं सरकत जातात. काही प्रसंगात संवाद किंवा विचारधारा ही जरा मुद्दाम "आजच्या काळाशी" जुळवण्यासाठी बसवलेली वाटते. रावणाचा दृष्टिकोन समजण्याचा प्रयत्न उत्तम असला तरी, त्याचं काही ठिकाणी अति उदात्तीकरण वाटू शकतं.
वॉर ऑफ लंका हे केवळ एक पौराणिक युद्धकथा नसून, त्यात मानवी भावभावना, नैतिक प्रश्न, सामाजिक न्याय आणि नेतृत्वगुण यांचा समावेश आहे. अमिष त्रिपाठी यांनी रामायणासारख्या प्रतिष्ठित महाकाव्याला एक नवा दृष्टिकोन देण्याचा यशस्वी प्रयत्न केला आहे. त्यांची शैली आधुनिक असूनही मूळ कथेला अपमान न करता तिचं आधुनिक पुनर्रचिन केलेलं आहे. हे पुस्तक केवळ पौराणिक प्रेमींसाठी नाही, तर सशक्त साहित्य वाचायला आवडणाऱ्या सर्व वाचकांसाठी आहे. वॉर ऑफ लंका हे एका संघर्षाचं, एका युगाच्या शेवटाचं आणि नव्या समाजाच्या आरंभाचं प्रतिनिधित्व करणारं पुस्तक आहे. एकंदरीत, “वॉर ऑफ लंका” हे पुस्तक ज्ञान, धर्म, न्याय आणि मानवी स्वभाव यांच्या अंगाने जाणारं, विचार करायला भाग पाडणारं आणि सखोल परिणाम करणारा ग्रंथ आहे.
Comments
Post a Comment