ज्युल्स व्हर्न - जर्नी टू द सेंटर ऑफ द अर्थ ★★★★
ही कथा जर्मनीतील एक नामवंत भूवैज्ञानिक प्रा. ओटो लिडेनब्रॉक, त्याचा पुतण्या अॅक्सेल आणि त्यांच्या मार्गदर्शक हान्स यांची आहे. कथानायक अॅक्सेलच्या दृष्टिकोनातून कथन करण्यात आलेली ही गोष्ट आहे. प्राध्यापक लिडेनब्रॉक यांना एक जुनं आइसलँडिक हस्तलिखित सापडतं, ज्यात एका प्राचीन वैज्ञानिकाने पृथ्वीच्या केंद्रात जाण्याचा मार्ग गुप्त कोडमध्ये लिहिलेला असतो. त्या कोडचं भाषांतर करून ते तिघं एकसंध मोहिमेसाठी निघतात – आइसलँडमधील स्नेफेल्स जोकुल ज्वालामुखीच्या मुखातून पृथ्वीच्या अंतर्भागात जाण्यासाठी. ही मोहीम केवळ भूगर्भीय अन्वेषण नसून, एक अद्भुत आणि धाडसी प्रवास आहे ज्यात अनेक अडचणी, आश्चर्यकारक जीवसृष्टी, खडकांचे प्रकार, भूमिगत सागरे, ज्वालामुखीचा स्फोट आणि अस्तित्वासाठी लढा आहे.
जुल्स वर्न यांची शैलीत विज्ञान आणि कल्पनाशक्ती यांचा सुंदर संगम आढळतो. भूगर्भ शास्त्र, खनिजशास्त्र, आणि भौगोलिक संकल्पना यांची अचूक माहिती लेखकाने गोष्टीच्या अंगभूत भागासारखी गुंफलेली आहे. त्यांनी त्या काळातील विज्ञानात उपलब्ध असलेल्या माहितीचा वापर करून एका कल्पनारंजनाच्या जगात प्रवेश केला आहे. कथा उलगडत असताना वाचकाला अनेक रहस्यमय जागांचा, अनपेक्षित घटनांचा आणि धाडसी क्षणांचा अनुभव येतो. भूमिगत सागरे, अक्राळविक्राळ प्राणी, अंधाराच्या साम्राज्यातील प्रवास – हे सर्व खूपच प्रभावीपणे लिहिलं आहे. अॅक्सेल आणि त्याच्या काकांचा संबंध, त्यामधील आदर, भीती, कुतूहल आणि संवाद, या सगळ्या गोष्टी कथेला मानवी पैलू देतात. अॅक्सेलचे मनातील द्वंद्व, भीती, प्रेम आणि साहसाची आस यामुळे पात्र जिवंत वाटतात. वर्न यांची लेखनशैली विश्लेषणात्मक, तपशीलवार आणि चित्रमय आहे. त्यांनी भूमिगत जगाचं वर्णन इतकं भेदक आणि रंगतदार केलं आहे की वाचक त्या जगात स्वतःला हरवून टाकतो. तेव्हा चित्रविचित्र प्राणी, वनस्पती, प्रकाशाचे स्त्रोत, भौगोलिक घटना यांचं वर्णन खूपच प्रभावी वाटतं.
काही ठिकाणी, विशेषतः आजच्या विज्ञानाच्या दृष्टिकोनातून, या कादंबरीतील अनेक गोष्टी अशक्य वाटू शकतात – जसे भूमिगत सागर, डायनासोरसारखे जीव, ज्वालामुखीतून बाहेर पडणं इ. पण याच गोष्टी या कथेचं रोमांच वाढवतात आणि त्याकाळच्या वैज्ञानिक कुतूहलाची साक्ष देतात. ही कादंबरी फक्त साहसावर आधारित नाही, तर ती ज्ञानाच्या गाभ्यात पोहोचण्याची मानवी इच्छाही दर्शवते. पृथ्वीच्या अंतर्भागात जाणं म्हणजे प्रत्यक्षात अज्ञाताच्या शोधात जाणं, मानवाने आपल्यातील भीतीवर मात करून शोध घेण्याचं प्रतीक आहे. अॅक्सेलच्या प्रवासात झालेला मानसिक बदल देखील महत्त्वाचा आहे. सुरुवातीला घाबरट आणि अनिच्छुक असलेला अॅक्सेल पुढे जाऊन धाडसी आणि निर्णयक्षम बनतो. हे परिवर्तन एका तरुणाच्या प्रगल्भतेकडे झुकण्याचं दर्शन घडवतं.
“Journey to the Center of the Earth” ही कादंबरी विज्ञानकथांच्या जगात एक मैलाचा दगड ठरली आहे. अनेक चित्रपट, टीव्ही शो, अॅनिमेटेड सिरीज, कॉमिक्स या कथेवर आधारित तयार झाले आहेत. 1959 आणि 2008 मध्ये आलेले याच नावाचे चित्रपट या कादंबरीवर आधारित होते. ज्युल्स वर्न यांची ही कादंबरी केवळ बालवाचकांसाठी नसून प्रौढ वाचकांसाठीही आकर्षण ठरते. ती कल्पनाशक्तीला गती देणारी, कुतूहल निर्माण करणारी आणि मनोरंजन करणारी साहित्यकृती आहे. मराठीतही या पुस्तकाचे अनेक अनुवाद उपलब्ध आहेत. वाचकांनी जर विज्ञानकथा, साहसकथा किंवा सर्जनशील कल्पनाविश्व यामधील रस घेतला असेल तर ही कादंबरी एक अवश्य वाचावी अशी आहे. विशेषतः शालेय आणि महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांसाठी ही कथा एक प्रेरणा ठरू शकते.
जुल्स वर्न यांची “Journey to the Center of the Earth” ही केवळ एक साहसकथा नसून ती कल्पनाशक्ती, विज्ञान आणि मानवी जिज्ञासेचा संगम आहे. या कादंबरीतून वाचकाला एका अद्भुत जगाची सफर घडते. विज्ञान आणि साहित्याच्या सीमारेषांवर उभं राहून, वर्न यांनी एक असा विश्व निर्माण केला आहे जे आजही वाचकांना भुरळ घालते. शतकं उलटली तरी ही कादंबरी आपल्या थरारकता, शैली आणि वैचारिक खोलीमुळे सदाहरित राहिली आहे. हे पुस्तक म्हणजे उत्कृष्ट विज्ञान आणि साहित्य यांचा संगम आहे.
Comments
Post a Comment